ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

96

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

تاراج كرد و ويران نمود . سلطان براى او نامه فرستاد ولى دبيس به نامهء سلطان گوش فرا نداد . حكومت آقسنقر برسقى بر موصل سپس بر واسط چون جيوش‌بك به سلطان محمود پيوست ، سلطان او را نزد برادرش طغرل و اتابك كنتغدى [ 1 ] به گنجه فرستاد و موصل در آشوب و هرج و مرج بدون هيچ اميرى باقى ماند . آقسنقر برسقى در خدمت سلطان محمود كارهاى شگرف كرده بود ، از جمله برادرش مسعود را در روز هزيمت نزد او برده بود و سلطان حقوق نيك بندگى او را مىشناخت ، از اين رو موصل و اعمال آن را به اقطاع او داد و سنجار و جزيره نيز از مضافات آن بود . برسقى در سال 515 به موصل رفت و امراى اطراف سر بر خط فرمانش نهادند . سلطان او را فرمان داد كه به جهاد فرنگان رود و بلادى را كه گرفته‌اند باز پس ستاند . چون آقسنقر به موصل وارد شد به تدبير كارها و اصلاح امور آن پرداخت . سلطان در سال 516 واسط و اعمال آن را بر موصل بيفزود و او را شحنهء عراق ساخت . برسقى عماد الدين زنگى بن اقسنقر را به نيابت از خود در موصل نهاد . عماد الدين در ماه شعبان همان سال راهى موصل شد . كشته شدن جيوش‌بك و ابو طالب كمال سميرمى [ 2 ] چون جيوش‌بك نزد سلطان آمد ، سلطان او را به جنگ برادرش طغرل فرستاد و آذربايجان را به اقطاع او داد . ولى امرا اين امر را ناخوش داشتند . و سلطان را وادار كردند تا او را در ماه رمضان سال 516 بر دروازهء تبريز [ 3 ] بكشت . جيوش‌بك مردى نيك سيرت بود و عادل . چون امارت موصل و جزيره يافت كردانى كه در آن نواحى بودند صاحب دژهاى بسيارى شده بودند و فسادشان همه جا را گرفته بود . جيوش‌بك رهسپار قلعه‌هايشان شد آنان را قلعه‌هايى در هكاريه و زوزن و بشنويه بود . كردان از او به كوهها گريختند و راهها امن شد . اما وزير ، ابو طالب كمال سميرمى با سلطان به همدان مىرفت . روزى با موكب مىگذشت در اثر تنگى جا يارانش پيش افتادند . در اين حال مردى باطنى برسيد و او را كارد زد ولى كارگر نيامد . غلامان او از پى آن باطنى بدويدند در اين حال ديگرى او را از زين فرو كشيد و چند ضربهء ديگر بر او زد . مردم از پى اين ديگر دويدند . باطنى ديگرى برجست و سر از بدنش جدا كرد . چهار سال از وزارتش گذشته بود . ابو طالب سميرمى مردى بدسيرت و ستمكار و سخت كش بود . اموال بسيارى را مصادره كرده بود چون او را كشتند سلطان همهء مالياتهايى را كه او وضع كرده بود لغو نمود .

--> [ ( 1 ) ] متن : كيفرى . [ ( 2 ) ] متن : شهيرمى . [ ( 3 ) ] متن : هرمز .